จำปี จำปา แก้วิงเวียน  (13/01/2560)

“จำปา” เป็นไม้ที่จัดอยู่ในวงศ์โบราณที่สุดคือ Magnoliaceae มีชื่ออื่นว่า จำปากอ จำปาเขา จำปาทอง และจำปาป่า เป็นไม้สูง 10-15 เมตร เป็นหนึ่งในดอกหรือเกสรทั้งเจ็ด ประกอบด้วย ดอกมะลิ ดอกบุนนาค ดอกสารภี ดอกกระดังงาไทย เกสรบัวหลวง ดอกพิกุล และดอกจำปา ส่วนเกสรทั้งเก้านั้น เพิ่มมาอีก 2 ชนิดคือ ดอกลำดวน และดอกลำเจียก

ส่วน “จำปี” นั้น มีใช้เฉพาะในยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณเท่านั้น คือ ดอกจำปีและดอกจำปาเป็นตัวยาช่วยในยาแก้ลมวิงเวียน

พรรณไม้ในวงศ์จำปาเป็นประเภทไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ขนาดกลาง ขนาดเล็กถึงไม้พุ่ม เปลือกไม้ค่อนข้างฉ่ำน้ำ มีกลิ่นฉุน เนื้อไม้มีกลิ่นค่อนข้างหอม ชนิดที่ใช้เป็นยาสมุนไพรมากที่สุด คือ “จำปา” โดยใช้เป็นส่วนประกอบของยาหอม ในยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณและบัญชียาหลักแห่งชาติ (ฉบับที่ 4) พ.ศ.2554 คือ ยาหอมทิพโอสถแก้ลมวิงเวียน ละลายน้ำดอกไม้หรือน้ำสุกและยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิตใช้น้ำดอกมะลิแก้คลื่นเหียนอาเจียนใช้น้ำลูกผักชี เทียนดำต้ม ถ้าไม่มีใช้น้ำสุก แก้ลมจุกเสียดใช้น้ำขิงต้ม ดอกจำปามีน้ำมันหอมระเหยใช้เข้ายาไทยเป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงประสาท บำรุงโลหิต แก้คลื่นไส้ ขับปัสสาวะ แก้ไข้ ส่วนจำปีนั้นมีใช้เฉพาะในยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณเท่านั้นคือดอกจำปีและดอกจำปาเป็นยาช่วยในยาแก้ลมวิงเวียน

ข้อมูลจาก:นิตยสาร Healt to day ฉบับที่186 เดือน ตุลาคม 2559  หน้าที่ 72